بخشی از خاطرات کودکی‌مان ساختگی است!

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از دانشگاه بردفورد، پژوهشگران در یکی از بزرگ‌ترین نظرسنجی‌های انجام‌شده درباره نخستین خاطرات انسان دریافته‌اند که نزدیک به ۴۰ درصد شرکت‌کنندگان، خاطراتی از دو سالگی یا سنین پایین‌تر گزارش کرده‌اند؛ خاطراتی که به گفته پژوهشگران، احتمالاً بازسازی‌های ذهنی هستند و نه یادآوری مستقیم رویدادهای واقعی.

پژوهشگران دانشگاه‌های بردفورد، سیتی لندن و ناتینگهام ترنت در این مطالعه، از شرکت‌کنندگان خواستند نخستین خاطره‌ای را که به یاد می‌آورند، همراه با سن تقریبی خود هنگام وقوع آن شرح دهند. از آنان خواسته شده بود خاطره‌ای را گزارش کنند که به تجربه مستقیم خودشان مربوط باشد، نه تصویری در آلبوم خانوادگی، داستانی که از اعضای خانواده شنیده‌اند یا اطلاعاتی که از منابع دیگر به دست آورده‌اند.

بر اساس نتایج پژوهش، از میان ۶۶۴۱ شرکت‌کننده، ۳۸.۶ درصد مدعی بودند رویدادهایی را از دو سالگی یا پیش از آن به یاد دارند. ۸۹۳ نفر نیز خاطراتی را به یک‌سالگی یا سنین پایین‌تر نسبت داده بودند. این نوع خاطرات در میان افراد میانسال و سالمند شیوع بیشتری داشت.

با این حال، پژوهش‌های پیشین نشان می‌دهند که نخستین خاطرات زندگی افراد معمولاً به حدود سه تا سه‌ونیم‌سالگی بازمی‌گردند. فرایندهای عصبی لازم برای شکل‌گیری خاطرات زندگی‌نامه‌ای در سال‌های نخست زندگی هنوز به‌طور کامل رشد نکرده‌اند و توانایی ثبت و بازیابی این خاطرات به‌تدریج شکل می‌گیرد.

پژوهشگران معتقدند خاطراتی که افراد به سنین بسیار پایین نسبت می‌دهند، ممکن است از ترکیب قطعات پراکنده تجربه‌های اولیه با اطلاعاتی شکل گرفته باشند که بعدها درباره دوران نوزادی و کودکی خود به دست آورده‌اند.

برای مثال، فردی ممکن است از خانواده شنیده باشد که در دوران نوزادی کالسکه‌ای سبزرنگ داشته است. او می‌تواند تصویری ذهنی از آن کالسکه بسازد و به‌تدریج جزئیاتی مانند محل قرارگیری آن یا اسباب‌بازی‌های آویزان از آن را نیز به تصویر اضافه کند. با گذشت زمان، این ترکیب از اطلاعات و تصاویر ذهنی ممکن است به‌صورت خاطره‌ای واقعی تجربه شود.

شازیا اختر، نویسنده نخست پژوهش، توضیح می‌دهد که چنین خاطراتی می‌توانند از قطعاتی از تجربه‌های اولیه، همراه با اطلاعاتی درباره دوران نوزادی و کودکی تشکیل شوند. جزئیات دیگری نیز ممکن است بدون آگاهی فرد به این بازنمایی ذهنی افزوده شوند.

مارتین کانوی، استاد دانشگاه سیتی لندن و از نویسندگان پژوهش، نیز می‌گوید افراد معمولاً از ساختگی بودن این خاطرات آگاه نیستند و حتی ممکن است پس از شنیدن این توضیح که خاطره‌شان احتمالاً واقعی نیست، آن را نپذیرند.

به گفته پژوهشگران، شکل‌گیری خاطراتی شبیه خاطرات بزرگسالان به رشد مغز و تکامل درک کودک از جهان وابسته است؛ فرایندی که در حدود پنج تا شش‌سالگی به مرحله مهمی می‌رسد.

این پژوهش با عنوان «خاطرات نخستین ساختگی» در مجله Psychological Science منتشر شده است.